Integratie van offline en online leren

Door de Corona-crisis zijn nu alle onderwijsinstellingen zich aan het ontwikkelen in blended learning. De Corona-crisis biedt daardoor ook een prachtige kans voor een nieuw leertijdperk. Wim Jurg begon in 1989 studenten lokaal en digitaal te begeleiden bij de Open Universiteit en heeft de ontwikkeling van Blended Learning vanaf haar ontstaan persoonlijk ervaren. Deze blog geeft zijn ruim twintig jaar ervaring weer op dit gebied.

Wat is blended learning?

Bij blended learning gaat het om een goede integratie van contact- en afstandsonderwijs, van online en face-to-face leren, waarbij de specifieke mogelijkheden van de diverse leersituaties optimaal worden benut. E-learning is meestal asynchroon: je studeert op je eigen tijd, in je eigen tempo op je eigen plaats, op je eigen PC. Dus bijvoorbeeld geen reistijd en minder tijdsdruk. Maar afstandsleren kan ook synchroon: bij live online leren zitten alle deelnemers ieder op hun eigen pc, maar wel op hetzelfde moment op online kanalen zoals Skype, Teams en Zoom. Bovendien kunnen (delen van) lessen (in subgroepen) en presentaties worden opgenomen. Daardoor kunnen (eventueel afwezige) studenten lessen gemakkelijk inhalen en kunnen ze goed reflecteren op eigen lesbijdragen en presentaties. De variatie en de relatieve vrijheid blijkt voor cursisten heel motiverend te zijn als de diverse werkvormen goed op elkaar zijn afgestemd.

Ontwikkeling van blended learning

Blended learning is ontstaan met de ontwikkeling van de computer in de 90-er jaren. De Open Universiteit is in 1984 opgericht om afstandsonderwijs te ontwikkelen. Als snel bleek echter dat afstandsonderwijs zonder contact niet goed werkt. Wim Jurg is daarom in 1990 begonnen om cursussen via contactonderwijs te begeleiden die volgens de auteurs zo geschreven waren, dat er geen begeleiding nodig was. Het bijzondere was dat in deze organisatie contactonderwij(zer)s als een achterhaald medium werd beschouwd, terwijl het afstandsonderwijs lange tijd compleet aan het reguliere onderwijs is voorbijgegaan. Logisch natuurlijk vanuit haar ministeriële onderwijsopdracht. Pas door de Coronacrisis krijgt deze vorm van leren nu volop aandacht. Vreemd eigenlijk, omdat online al jaren een grote rol vervult in het dagelijkse contact tussen mensen.

Mediaspecifiiteit

Kern van de integratie van afstands- en contactonderwijs is dat optimaal gebruik wordt gemaakt van de specifieke mogelijkheden van de diverse online- en offline media (mediaspecificiteit). De natuurlijke neiging van docenten is om online op dezelfde manier les te geven als offline. De eerste tv-uitzendingen bestonden bijvoorbeeld ook ‘gewoon’ uit radio-programma’s, die in beeld werden gebracht; de eerste websites waren ‘gewoon’ online geplaatste brochures. Het grote voordeel van face-to-face leren is bijvoorbeeld de betrokkenheid die daardoor ontstaat. Online asynchroon leren werkt vooral goed bij taken die zelfstandig kunnen/ moeten worden uitgevoerd. Het grote nadeel van offline leren is de inefficiënte tijdsbesteding en van online leren de vrijblijvendheid.

Online-theorie

Doordat veel theorie-elementen voor veel studenten gedurende een langere tijd ingezet kunnen worden, is het qua verdienmodel mogelijk om goede filmpjes te creëren. YouTube zit ook vol met mooie voorbeelden, die veel inspirerender zijn. over het algemeen dan de klassikale lessen van docenten. Een mooi voorbeeld van blended learning is te vinden op onderwijs van morgen,

Digitale (proef)toetsing

Een mooi voorbeeld biedt de cursus Google Analytics voor beginners. Iedereen die zich Google Analytics eigen wil maken kan dit vanuit huis doen in het tempo en het moment van eigen keuze binnen de Google Academy. Na het bestuderen van overzichtelijke leereenheden zoals Les 1 Waarom digitale analyse? kun je op je eigen moment een toets doen of je de stof voldoende hebt begrepen en krijg je feedforward op je antwoorden: de fout-gemaakte antwoorden verwijzen je naar de stof die je nog niet voldoende beheerst. Na deze stof opnieuw te hebben bestudeerd, kun je weer een nieuwe poging wagen om het deelcertificaat te behalen.

Learning analytics

Telkens wanneer een student gebruik maakt van het digitale platform, laat deze een digitale voetafdruk achter. Docenten kunnen daardoor niet alleen op elk moment snel en precies zien waar in de cursus studenten zich bevinden in hun leerproces, maar bijvoorbeeld ook welke video’s ze hebben bekeken. Indien nodig, kunnen ze dus in een vroegtijdig stadium studenten subtiel motiveren om op tijd in actie te komen. Studenten hoeven ook geen verslagen bij te houden van hun activiteiten, want deze kunnen automatisch worden vastgelegd in een digitaal portfolio. Onderwijsinstellingen kunnen zo ook snel en eenvoudig de digitale cursussen monitoren.

Samenwerken in duo’s

De vrijblijvendheid die kenmerkend is voor online leren kan worden opgeheven door voor specifieke opdrachten te werken in zelfgekozen duo’s. Dat heeft twee grote voordelen. Enerzijds gaan  studenten zich verantwoordelijk voelen voor hun studiematen en worden de uitgevoerde opdrachten over het algemeen van veel hogere kwaliteit als die ze individueel alleen hadden bereikt. Anderzijds hoeft de docent slechts de helft van de opdrachten te bekijken. Bovendien kan de kwaliteit van de reactie van de docent veel hoger zijn omdat de kwaliteit van de ingeleverde opdrachten veel hoger is. Dat vraagt wel om heldere haalbare planning van deadlines en vraagmomenten, zodat de studenten exact weten waar ze naartoe werken en docenten tijd voor hun reactie in hun agenda kunnen opnemen.

Feedforward

De belangrijkste taak van docenten in blended learning is het geven van feedforward: de reactie van de docent is gericht op de volgende opdracht in de cursus c.q. de toepassing in de dagelijkse werkomgeving. En niet op de verbetering van de huidige uitwerking. Idealiter vind deze feedforward tenminste een viertal keer plaats rond hetzelfde thema, zodat studenten ook werkelijk een ontwikkelingsproces kunnen doormaken. Belangrijk is daarbij dat deze feedforward  zo direct mogelijk plaatsvindt na het inleveren van de opdracht, zodat deze nog vers in het geheugen van de studenten zit; en in het hoofd van de docent voor het geval studenten vragen hebben. Een dialoog hierover kan gemakkelijk plaatsvinden vanuit huis door het delen van het scherm met de feedforward.

Feedforward in Word

Feedforward is bijvoorbeeld gebaseerd op het ABC-model: Aantrekkelijkheid, Bedoeling en Consistentie; een uitgewerkte opdracht in de vorm van tekst of video moet aantrekkelijk door een mooie vormgeving; het moet helder zijn wat ermee wordt bedoeld en beoogd, en de tekst en beelden moeten consistent zijn doordat de onderlinge beweringen en uitingsvormen logisch samenhangen en deze passen in de (huis)stijl van de organisatie van de cursist. Een geschikte optie voor de feedforward van teksten biedt de Word-functie ‘wijzigingen bijhouden’. Hierbij ontvangen de cursisten suggesties over de richting waarin een zin gewijzigd zou kunnen worden om in de toekomst een boodschap beter over te brengen. Daar waar (onderdelen van een theorie niet goed zijn begrepen, kan gemakkelijk verwezen worden naar passende YouTube-filmpjes van binnen of buiten de opleiding. Blauwe, gele en groene kleurarcering kunnen daarbij bijvoorbeeld de belangrijkste drie inconsistenties aangeven binnen de tekst, dus tussen zinnen onderling; blauw gearceerde teksten sluiten daarbij niet logisch op elkaar aan; dat geldt onderling ook voor geel en groen gearceerde teksten. Doel is om de consistentie van een volgende tekst te bevorderen, zodat studenten zich ontwikkelen in overtuigend schrijven.

Blended learning ontwikkelen?

Wees slim, vraag Wim:

06 107 44 198  / merkontwikkeling@wimjurg.nl